Sekularna Evropa na raskršću

Ako stvari nastave da se razvijaju u ovom pravcu, Evropa će doći u situaciju da će je konzervativni desničari isključivo, tj. ekskluzivno, definisati kao kršćansku.

Nije isključeno da će se na političku scenu u punom zamahu vratiti državne crkve, tj. službene religije kao “duhovni sponzori” nacionalizma i čuvari kolektivnog nacionalnog identiteta.

Nama na Balkanu tako nešto nije ništa novo, naravno, mi smo tu ispred vremena, tj. unazađeni smo davno prije njih, ali moramo se prisjetititi da tako nešto jeste zapravo nešto novo za liberalnu Evropu.

Uz ogroman priliv izbjeglica, očajnika u potrazi za slobodom i prosperitetom, i uz jak konzervativni element druge ili treće generacije samogetoiziranih imigranata iz islamskog svijeta koji se opiru asimilaciji i u ekstremnim slučajevima sve glasnije negiraju sekularnu državu i njene zakone – može se desiti da odgovor evropskih nacionalista, konzervativnih desničara, bude taj da i sami negiraju sekularnu, pravnu, građansku državu ljudskih i građanskih prava i krenu u pravcu nacionalne države kolektivnih nacionalnih prava, u pravcu etnički i vjerski čiste države sa službenom religijom, tj. državnom crkvom koja bi mogla npr. pokrstiti imigrante ili ih jednostavno iseliti. Opet ništa novo za nas, ali posve novo za Evropu.

Naravno da bi se tom trendu suprotstavile progresivne, liberalne, građanske snage koji bi ustali u odbranu sekularne građanske države pojedinca.

E to bi bilo nešto novo što bi dobro došlo sličnim snagama i u našoj zemlji u borbi protiv ovog trenda koji traje već tridesetak godina.

Evropa bi vjerovatno konačno shvatila o čemu se zapravo radi i kod nas, i kod njih, da tako kažem. Da se ne radi o onom sukobu koji se na prvi pogled nameće – vjerskom i bratoubilačkom ratu, već se zapravo radi o sukobu konzervativnih i liberalnih snaga kao i svugdje u slobodnom svijetu.

U tom trenutku ne samo da bi pojedine evropske zemlje mogle pomoći ovdašnjim liberalnim građanskim snagama, već upravo suprotno. Ovdašnji liberalni, građanski orjentisani pojedinci bi svojim iskustvom mogli dati veliki doprinos u političkoj kristalizaciji buduće građanske Evrope. Ja mislim da je to budući izazov za sve nas.

Evropske države i njihovi građani će se morati opredjeliti ili za kršćansku ili za građansku, sekularnu evropsku tradiciju; za srednjovjekovnu, konzervativnu i reakcionarnu ili prosvjetiteljsku modernu, liberalnu i revolucionarnu. Mislim da će u tom krugu redefinisanja Evrope, pa i svijeta, tj. Svjetskog poretka – nešto nestati sa političke mape.

Može se desiti da nestane građanska država, da nestane građanska Evropa. Postoje mnogi koji “navijaju” za taj rezultat.

A može se desiti da se iz te krize građanskog identiteta upravo izrodi jača, progresivnija, liberalnija, odlučnija građanska Evropa utilitarnog individualizma.